Başkan Menderes Dal halı tezgahında dokuma yaptı

Döşemealtı Belediye Başkanı Menderes Dal, Avrupa Birliği’nin Horizon Europe Programı kapsamında yürütülen HERIFORGE projesinin birinci açık çağrısında desteklenen HERIVERSE by PanoramicWEB projesi kapsamında gerçekleştirilen halı dokuma çekimlerine katılarak tezgâh başında halı dokudu. Döşemealtı’nın geleneksel el halıcılığını dijital ortamda belgelemeyi amaçlayan çalışma, ustalık bilgisinin, üretim tekniklerinin ve kültürel değerlerin gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlamayı hedefliyor.

Döşemealtı’nın köklü el halıcılığı geleneğinin korunması, tanıtılması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla yürütülen HERIVERSE by PanoramicWEB projesi kapsamında, 19 Ekim 2026 Pazartesi günü halı dokuma çekimi gerçekleştirildi. Çekimlere katılan Döşemealtı Belediye Başkanı Menderes Dal, halı tezgâhının başına geçerek dokuma yaptı.

Başkan Menderes Dal’ın dokuma sürecini bizzat deneyimlemesi, Döşemealtı halıcılığının temelinde yer alan el emeğine, ustalığa ve kuşaktan kuşağa aktarılan üretim bilgisine dikkat çekti. Geleneksel halı dokumacılığı; renklerin ve motiflerin bir araya getirilmesinin ötesinde, her ilmeğinde sabır, dikkat, deneyim ve el becerisi barındıran köklü bir kültürel birikimi temsil ediyor.

Döşemealtı’nın kültürel kimliğinde önemli bir yere sahip olan el halıcılığı, bu projeyle yalnızca ortaya çıkan ürün üzerinden değil, ürünü meydana getiren insan emeği ve üretim aşamalarıyla birlikte ele alınıyor.

GELENEKSEL DOKUMA, SÜRÜKLEYİCİ TEKNOLOJİLERLE BULUŞUYOR

Avrupa Birliği’nin Horizon Europe Programı kapsamında yürütülen HERIFORGE, kültürel mirasın korunması ve aktarılması amacıyla geleneksel bilgi ve uygulamaları sürükleyici teknolojilerle buluşturuyor. Polonya’daki Poznań Supercomputing and Networking Center (PSNC) koordinasyonunda yürütülen projenin birinci açık çağrısında destek almaya hak kazanan HERIVERSE by PanoramicWEB, bu yaklaşım doğrultusunda Döşemealtı’nın geleneksel halı dokuma kültürünü dijital ortamda belgelemeye yönelik çalışmalar gerçekleştiriyor.

Proje kapsamında yürütülen çekimlerde, dokuma ustasının hareketlerini üç boyutlu olarak kaydetmek amacıyla çok kameralı volumetrik görüntüleme teknolojisi kullanılıyor. Birden fazla kameradan elde edilen görüntülerle ustanın el hareketlerinin, düğüm atma ve iplikleri sıkıştırma gibi dokuma aşamalarındaki hareketlerinin farklı açılardan incelenebilmesine olanak sağlayacak dijital bir sahne oluşturulması hedefleniyor.

Bu yöntemle geleneksel dokumacılığın yalnızca son ürünü değil, üretim sürecinin ayrıntıları ve ustalık gerektiren uygulamaları da kayıt altına alınıyor. Geliştirilmekte olan sanal gerçeklik deneyimi sayesinde ziyaretçilerin dokuma sürecini daha yakından tanıması, ustanın hareketlerini incelemesi ve geleneksel üretim bilgisini etkileşimli bir dijital ortamda deneyimlemesi amaçlanıyor.

Böylece günlük üretim pratiği içinde yaşatılan ve büyük ölçüde usta-çırak ilişkisiyle aktarılan bilgi ve becerilerin dijital kayıtlarla desteklenmesi hedefleniyor.

ULUSLARARASI İŞ BİRLİĞİ, YEREL KÜLTÜREL MİRASLA BULUŞUYOR

HERIFORGE projesi, farklı uzmanlık alanlarını bir araya getiren uluslararası bir iş birliğiyle yürütülüyor. Projenin genel koordinasyonunu Polonya’daki Poznań Supercomputing and Networking Center (PSNC) üstleniyor.

Projenin Türkiye’deki paydaşları arasında Koç Üniversitesi KARMA XR Lab, Müzeciler Derneği, DVM IoT Solutions ve İpekyolu Belediyeleri Turizm ve Kalkınma Birliği yer alıyor. FundingBox ise açık çağrı ve alt hibe süreçlerinde görev alıyor.

HERIVERSE by PanoramicWEB’in Döşemealtı’ndaki yerel çalışmalarında Yörük Sanayici ve İş İnsanları Derneği (YÖRSİAD) koordinasyon katkısı sunuyor. Döşemealtı Belediyesi ise YÖRSİAD ile imzalanan iş birliği protokolü kapsamında çalışmalara mekân, dokuma ustası ve saha desteği sağlıyor.

Kamu, sivil toplum, akademi ve teknoloji alanlarını buluşturan bu iş birliğiyle Döşemealtı’nın kültürel değerlerinin belgelenmesi, geleneksel üretim bilgisinin korunması ve ilçenin el halıcılığı geleneğinin daha geniş kitlelere tanıtılması amaçlanıyor.

KADIN EMEĞİ VE USTALIK BİRİKİMİ KÜLTÜREL ANLATININ MERKEZİNDE

Döşemealtı halıcılığının kültürel değerini belirleyen unsurlar arasında kendine özgü motifler, renkler, dokuma teknikleri ve üretim geleneğinin yanı sıra insan emeği de bulunuyor. Özellikle kadınların üretimdeki rolü ve kuşaklar boyunca aktarılan el becerisi, bu kültürel mirasın yaşatılmasında önemli bir yer tutuyor.

HERIVERSE by PanoramicWEB kapsamında yürütülen çalışmalarda halı, yalnızca tamamlanmış bir el sanatı ürünü olarak değerlendirilmiyor. Halıyı ortaya çıkaran ustanın deneyimi, dokuma sırasında uygulanan teknikler, üretim sürecinin aşamaları ve bu sürece eşlik eden kültürel bilgi de dijital anlatının bir parçası olarak ele alınıyor.

Projenin kültürel içeriğine Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ömer Zaimoğlu ile Akdeniz Üniversitesi’nden Doç. Menekşe Suzan Teker akademik görüşleriyle katkı sunuyor. Akademik katkılar; dokuma terimlerinin, motiflerin kültürel bağlamının, çekimlerde kullanılacak sahnelerin ve dijital anlatının geliştirilmesi süreçlerine yön veriyor.

Bu yaklaşım, geleneksel el sanatlarının yalnızca görsel özellikleriyle değil, taşıdıkları anlam, üretim bilgisi ve toplumsal hafızayla birlikte değerlendirilmesine olanak sağlıyor.

KIRKGÖZ HANI VE KÖK BOYA ÇEKİMLERİYLE BÜTÜNLEŞEN DİJİTAL MÜZE ÇALIŞMASI

HERIVERSE by PanoramicWEB kapsamında daha önce gerçekleştirilen Kırkgöz Hanı ve kök boya çekimleriyle birlikte halı dokuma kayıtlarının da geliştirilmekte olan sanal müze deneyiminde değerlendirilmesi planlanıyor.

Kültürel mirasın farklı unsurlarını bir araya getiren bu çalışmalarla ziyaretçilerin Döşemealtı’nın tarihî ve kültürel değerlerini dijital ortamda daha kapsamlı biçimde tanıması hedefleniyor. Geleneksel dokuma tekniklerinin üç boyutlu kayıtlarla desteklenmesi, ziyaretçilere üretim sürecini farklı açılardan inceleme olanağı sunacak bir dijital deneyimin geliştirilmesine katkı sağlayacak.

Kırkgöz Hanı’nın tarihî dokusundan kök boya geleneğine, halı dokuma tekniklerinden ustaların el becerilerine uzanan içeriklerin bir arada değerlendirilmesiyle kültürel mirasın farklı boyutlarının bütüncül bir anlatımla aktarılması amaçlanıyor.

BAŞKAN MENDERES DAL’DAN KÜLTÜREL MİRASA DESTEK

Halı dokuma çekimlerine katılarak tezgâh başında dokuma yapan Döşemealtı Belediye Başkanı Menderes Dal, ilçenin geleneksel üretim kültürünün korunması ve tanıtılmasına yönelik çalışmalarda yer aldı.

Başkan Dal’ın dokuma sürecini deneyimlemesiyle dikkat çekilen temel nokta, el halıcılığının arkasındaki emeğin ve ustalık bilgisinin görünür kılınması oldu. Her düğümün ve her ilmeğin bilgi, dikkat ve deneyim gerektirdiği dokuma geleneği, Döşemealtı’nın kültürel mirasının yaşayan parçalarından biri olmayı sürdürüyor.

Döşemealtı Belediyesi, YÖRSİAD ve projenin diğer paydaşlarıyla yürütülen iş birliği kapsamında, ilçenin kültürel değerlerinin korunmasına, belgelenmesine ve tanıtılmasına katkı sunmayı amaçlıyor. HERIVERSE by PanoramicWEB ile geleneksel halıcılık bilgisinin dijital teknolojiler aracılığıyla gelecek kuşaklara aktarılması ve Döşemealtı’nın kültürel mirasının daha geniş kitlelere ulaştırılması hedefleniyor.