ANSİAD'da vergi gündemi: Denetimde yapay zeka ve risk odaklı yeni dönem

ANSİAD 2. Kahvaltılı Toplantısı, “Vergi Denetiminde Yeni Dönem ve Dijital Uygulamalar” konu başlığıyla Akra Hotel’de gerçekleştirildi. ANSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Ercan Özbek’in açılışını yaptığı toplantının konuğu, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu (VDK) Antalya Denetim Daire Başkanı Emre Gök oldu. Toplantıda, vergi denetiminde devreye alınan çağdaş teknikler, yapay zeka destekli analizler ve mükellef odaklı yeni yaklaşımlar detaylıca ele alındı.

 

 

Toplantının açılış konuşmasını yapan ANSİAD Başkanı Ercan Özbek, derneğin önümüzdeki dönem projelerine dair önemli duyurularda bulundu. 21 Mayıs’ta gerçekleşecek “14. Bahara Merhaba Bulışması” ve 9 Haziran’da düzenlenecek "ANSİAD Yapay Zeka Zirvesi" müjdelerini paylaşan Özbek, iş dünyasını yakından ilgilendiren vergi denetimi konusunun önemine dikkat çekerek; "Bugün çok kıymetli bir konu başlığında, Antalya Vergi Denetleme Kurumu Başkanı Sayın Emre Gök’ü ağırlıyoruz. Vergi denetiminde dijitalleşme ve yeni uygulamalar, üyelerimizin şeffaf ve sürdürülebilir bir ticari hayat sürdürmeleri açısından kritik bir noktada duruyor. Böylesine önemli bir konuda bizleri bilgilendirdiği için kendilerine teşekkür ediyorum." ifadelerini kullandı. Başkan Özbek, konuşmasının ardından vergi mevzuatındaki dijital dönüşümü anlatmak üzere sözü Emre Gök’e bıraktı.

 

 

Antalya Denetim Daire Başkanı Emre Gök, vergi denetiminde 2022 yılından bu yana geçen süreçte yapısal ve teknolojik bir devrim yaşandığını vurguladı. Vergi Denetim Kurulu’nun 9 ilde örgütlenmiş merkezi yapısını ve Antalya başkanlığının 6 ili kapsayan geniş koordinasyon yetkisini anlatan Gök;

"2022'den bu yana geçen 4 sene içerisinde o gün anlattıklarımızla bugün yaptıklarımız arasında gerçekten büyük farklar var. Şu an asli görevimiz olan vergi incelemelerinin yanı sıra, MASAK kapsamında suç gelirlerinin aklanmasıyla mücadeleden mevzuat geliştirmeye kadar geniş bir yelpazede çalışıyoruz. Bizim en önemli misyonumuz, çağdaş denetim tekniklerini kullanarak 'risk odaklı' incelemeler yapmaktır." dedi. Gök, her mükellefi incelemek yerine teknolojiyi kullanarak doğru risk analizleri yapmayı hedeflediklerini belirtti.

 

 

Denetimdeki yeni yaklaşımın temelini "Vergiye Uyum Piramidi"nin oluşturduğunu belirten Emre Gök, mükellefleri davranışlarına göre dört sınıfa ayırdıklarını açıkladı. Dijitalleşmenin bu sınıflandırmadaki rolünü vurgulayan Gök, şu değerlendirmelerde bulundu: "Amacımız her mükellefi ceza yaptırımıyla karşı karşıya bırakmak değil, gönüllü uyumu artırmaktır. Piramidin tabanındaki mükelleflerimize rehberlik ederek onları kayıtlı ekonomiye yönlendiriyoruz. Ancak en üst basamakta yer alan, kasıtlı olarak sistemi bozan ve vergi kaçıran yapılarla ise adli makamlarla organize bir şekilde en sert yöntemlerle mücadele ediyoruz. Çağdaş denetimden kastımız, sürece teknolojiyi, yapay zekayı ve büyük veri analizini dahil etmektir." Emre Gök, vergi incelemesinin bir "erken uyarı mekanizması" haline gelmesini hedeflediklerini belirterek, "Önleyici denetim" çalışmaları sayesinde mükelleflerin beyanname vermeden önce hata yapmalarının önüne geçmeyi amaçladıklarını sözlerine ekledi.

 

 

Denetim birimlerinin geleneksel olarak "kapalı kapılar ardında" kalmayı tercih eden yapısının artık değiştiğini belirten Emre Gök, ANSİAD üyelerine "Bir Müfettiş Anlatsın" projesini . İş dünyasıyla istişare etmeyi ve geri bildirim almayı önemsediklerini ifade eden Gök; "Bugüne kadar denetim birimi olduğumuz için mükelleflerimizle temas etmeyi çok arzu etmeyen bir yapıya sahiptik. Ancak bunun doğru olmadığını gördük. Artık uzman müfettişlerimizle; odalar, sivil toplum kuruluşları ve üniversitelerden gelen talepler doğrultusunda eğitimler veriyoruz. Güncel bir mevzuat yayınlandığında ya da bir uygulama netleşmediğinde bizden talep edin, işin uzmanı tarafından bilgilendirme desteği verelim," diyerek projenin kapılarının iş dünyasına sonuna kadar açık olduğunu vurguladı.

 

 

Sunumun en dikkat çekici bölümlerinden biri, yapay zeka destekli videolarla desteklenen "Beyanname Gözetim Programı" ve "Kurgan" (Sahte Belge Analiz Sistemi) sunumları oldu. Dijital verinin artık anlamlı bir güce dönüştüğünü belirten Gök, 2025 yılı hedeflerini şu çarpıcı rakamlarla paylaştı: “10 Milyar Satır Veri: 3,5 milyondan fazla mükellefin tüm banka hareketleri dijital radar altında. Yapay Zeka Analizi: Maaş ve kredi gibi ticari olmayan 50’den fazla işlem ayıklanarak sadece "saf ticari riskler" süzülüyor. 32 Milyar TL Genişleme: Sadece geçen yıl yapılan "nazik uyarılar" neticesinde 18 bin mükellef beyanını düzelterek vergi tabanını genişletti.” Emre Gök, sistemin lüks harcamalar ile beyan edilen gelir arasındaki uçurumu anında fark ettiğini belirterek, "Sistem banka hareketlerinizle beyanlarınız arasında dağlar kadar fark varsa anında 'kırmızı bayrak' kaldırıyor." ifadelerini kullandı.

 

 

Şirket kâr dağıtımı yapmadığı halde lüks yaşam süren ortakların ve kaynağı belirsiz harcamaların VDK radarına takıldığını belirten Gök; "Hazine ve Maliye Bakanlığımız tarafından başlatılan 'Yüksek Gelir Grupları Gözetim Programı' ile lüks yaşam tarzıyla beyan edilen geliri tutmayan 16 bin 300 kişiyi takip ediyoruz. Amacımız hemen ceza kesmek değil; önce diyalog kurup bir şans vermek. Pişmanlık hükümlerinden yararlanarak geliri doğru beyan etme yolu açıktır. Ancak bu davet görmezden gelinirse, didik didik bir inceleme süreci kaçınılmazdır." uyarısında bulundu. Şirket sahiplerinin "şirket kasasını şahsi cüzdan gibi görme" alışkanlığının vergisel bir karşılığı olduğunu hatırlatan Gök, kar payı dağıtımının yasal çerçevede beyan edilmesinin önemine dikkat çekti.

 

 

Türkiye’nin en büyük sorunlarından biri olan sahte belge (naylon fatura) ile mücadelede strateji değişikliğine gidildiğini anlatan Emre Gök; "Artık sadece düzenleyicinin değil, talep edenin de peşindeyiz. 'Kurgan' sistemi ile faturaları anlık analiz ediyoruz. Eğer aldığınız bir fatura sistemimizde riskli görünüyorsa size 'Bu işlemin doğruluğunu gözden geçir' diye sinyal gönderiyoruz. Bu uyarıya rağmen işlemde ısrar eden ve sahte belge kullandığı tespit edilenler için 3 kat vergi ziyaı cezası ve 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası talebiyle süreç işletilecektir. Sahte belge kullanmak artık çok daha maliyetli bir hale gelmiştir." sözleriyle sahte belge kullanımının ağır sonuçlarına vurgu yaptı.

 

Vergi incelemelerinden önceki son durak olan "İzaha Davet" müessesesinin mükellefler için bir fırsat olduğunu belirten Gök, sürecin işleyişine dair bilgilendirmelerde bulundu. Sistemin tespit ettiği riskler için mükelleflere 30 günlük bir açıklama süresi tanındığını hatırlatan Gök, makul bir izah yapılması durumunda dosyanın vergi incelemesine dönüşmeden kapatıldığını vurguladı. Yürütülen tüm süreçlerin şeffaf ve hesap verebilir olduğunu belirten Daire Başkanı, inceleme raporlarının en az 10 yıllık deneyime sahip müfettişlerden oluşan komisyonlarca titizlikle değerlendirildiğini sözlerine ekledi.

 

 

Konuşmasının son bölümünde vergi denetiminde kağıt ve bürokrasi döneminin kapandığını müjdeleyen Emre Gök, tamamı yerli imkanlarla geliştirilen dijital uygulamaları tanıttı. Mükelleflerin ofislerinden çıkmadan denetim süreçlerini yönetebileceğini belirten Gök; Elektronik İnceleme Sistemi: Tebligattan defter teslimine kadar tüm sürecin dijital ortamda yürümesi, VD-Konferans: Müfettiş ve mükellefin kapalı devre sistem üzerinden görüntülü görüşebilmesi, Elektronik Dilekçe: Tüm izah ve bilgi taleplerinin tek bir tıkla idareye ulaştırılması gibi teknolojik imkanların hem kamu kaynağını koruduğunu hem de iş dünyasına büyük bir konfor sağladığını vurgulayarak konuşmasını tamamladı.

 

ANSİAD 2. Kahvaltılı Toplantısı, üyelerin sorularının yanıtlandığı soru-cevap bölümünün ardından, toplu fotoğraf çekimi ile sona erdi.